Önceki yazımızda ABD’nin ABD-İsrail,İran savaşında zorlandığına dair işaretlere değinmiştik. Bu yazımızda zorlanmanın nedenlerini ele alıyoruz.
BİRLİK VE TOPLUMSAL DİRENÇ
ABD, üst düzey yöneticilerin etkisiz hâle getirilmesiyle İran’ın dağılacağını öngördü. Ancak sonuç tam tersi oldu. Savaşın başında yaşanan kayıplar, İran toplumunu kenetledi ve dış müdahaleye karşı tepkiyi artırdı. Başka ülkelerdeki gibi halkın ülkeyi terk etmek yerine, destek için geri dönmesi, toplumsal direnci güçlendirdi.
SAVAŞ TECRÜBESİ VE HAZIRLIK
İran, geçmişte Irak, ABD ve İsrail ile yaşadığı çatışmalardan önemli dersler çıkardı. Olası bir savaşı önceden öngörerek savunma ve mühendislik altyapısını geliştirdi. Bu hazırlık, sahada dayanıklılığı artıran önemli bir unsur oldu.
MERKEZİYETSİZ KOMUTA YAPISI
ABD’nin önceki savaşlarda uyguladığı “üst yönetimi etkisizleştirerek sistemi çökertme” stratejisi İran’da beklenen sonucu vermedi. İran, ABD'nin başka ülkelerle yaptığı savaşlardan ders aldı, komuta zincirini esnek hale getirerek yerel güçlere inisiyatif tanıdı. Üst düzey kayıplara rağmen sahadaki unsurlar görevlerini sürdürdü.Devlet teşkilatındaki büyük darbelere karşın insanlar kaosa sürüklenmedi, günlük hayatına devam etti. Mağazalar kapanmadı.
STRATEJİK KOZLARIN KULLANIMI
İran, bölgesel avantajlarını etkili biçimde kullandı. Hürmüz Boğazı üzerindeki baskı, küresel enerji akışını tehdit ederek uluslararası dengeleri etkiledi. Bu durumdan etkilenen ülkeler sorunun nedeni olarak ABD'yi görmeye başladılar.
YAVAŞLIK VE KARARLILIK
İran, hızlı sonuç almaya yönelik bir strateji yerine yıpratma odaklı bir yaklaşım benimsedi. Savaşı yavaş, kararlı ve sakinlikle sürdürdü. Savaşın uzaması, İran'dan çok ABD'yi yıpratacaktır. Uzak coğrafyada sürdürülen operasyonlar, maliyet ve sürdürülebilirlik açısından Amerika'ya baskı oluşturdu.
MİSİLLEMELER
İran düşük maliyetli ancak etkili saldırılarla ABD üsleri ve enerji altyapısını hedef aldı. Bu durum, hem ekonomik hem de psikolojik baskıyı artırdı.
HUKUKSUZLUK DESTEK BULAMADI
ABD, başlattığı haksız- hukuksuz operasyonlarda beklediği uluslararası desteği bulmadı. Müttefikleri ve bölge ülkeleri temkinli davrandı, bazı aktörler ise dolaylı biçimde İran’a destek verdi.
SİBER VE HİBRİT SAVAŞI
Modern savaşlar artık sadece sahada değil; siber saldırılar, propaganda ve bilgi savaşıyla da yürütülüyor. İran’ın bu alanlarda dirençli olması, ABD’nin klasik üstünlüğünü dengeleyen unsurlardan biridir.
SON SÖZ
Doyumsuz, emperyalist ABD “daha çok kazanacağım” hırsıyla kendine kurşun sıktı. Belki de dolar imparatorluğunun gerilemesine ve kendi kabuğuna çekilmesine birlikte tanık olacağız.
Savaşın sonuçları ve savaştan çıkarılacak dersler, sonraki yazılarda..
30. 03. 2026
Dursun Bilgin
