(okumaya zamanı olmayanlara; Türkçe, İngilizce özet sonda)
Bu yazıda, ABD–İran savaşı üzerinden yaptığımız çıkarımlarla, savaşların nasıl önlenebileceğini ele alıyoruz.
KORUNMAK İÇİN BÜYÜK DEVLETLERİN ŞEMSİYESİ ALTINA SIĞINMAK MI?..
İzlenimlerimize göre, bir ülkenin güvenliğinin yalnızca büyük bir devletin korumasına bırakılması yeterli değildir. Büyük güç, askeri üslerini çoğu zaman kendi çıkarları doğrultusunda kullanmakta; ülkeyi kendi güdümü altına almak istemektedir .
Bu savaşta ABD üsleri olduğu hiçbir ülkeyi koruyamadığı gibi onları savaşa sürükleyerek zor durumda bıraktı. İlgili devletler akıllı davranıp savaşa katılmayarak dünyayı daha büyük bir felaketten kurtardılar.
Savunma, öncelikle kendi imkânlarına dayanmalı; tek bir güce bağımlı olmadan, dengeli ittifaklarla desteklenmelidir.
BİRLİKTE HAREKET ETMENİN GÜCÜ
Saldırılara karşı ülkelerin ortak tavır alması önemlidir. Rusya’nın Ukrayna’ya yönelik saldırısı, beklediği gibi sonuçlanmamış; diğer devletlerin yardımları Rusya’yı zorlamıştır. Benzer şekilde İran’a verilen destek, Amerika’yı uluslararası arenada yalnız ve zor durumda bırakmıştır.
KÜÇÜK DEVLETLER VE İTTİFAKLAR
ABD'nin büyük olmasının önemli bir nedeni, 50 devletin ortak çatı altında toplanmasıdır.
Devletlerin parçalanması onları zayıflatıp büyük ülkelere karşı yem haline getirebiliyor
Güçlü bağlaşmalar, büyük devletler karşısında denge unsuru olabilir. Bu nedenle ülkeler, kutuplaşmadan savunma amaçlı birliktelikler kurarak ortak hareket etmelidir. Kutuplaşmak ve silahlanma yarışı savaş olasılığını artırabilir.
SİLAHLI GRUPLAR
Devlet otoritesinin çöktüğü yerlerde, işgal ve savaş durumlarında silahlı grupların ortaya çıkmaları doğaldır.
Modern devlet anlayışında silahlı güç kullanma yetkisi devlete aittir.
Devlet denetimi dışındaki silahlı gruplar, ülkelerini kontrolsüz biçimde iç ve dış çatışmalara sürükleyebiliyorlar. Bu tür yapılar engellenmeli veya denetim altına alınmalıdır.
BM
Birleşmiş milletler'in çalışmaları Güvenlik Konseyi’ndeki bazı ülkelerin veto hakkı nedeniyle işlevsizleşmektedir. Daha adil bir yapı için bu yetkinin kaldırılması veya sınırlandırılması gerekir.
Uluslararası karar alma süreçlerinde temsil gücü dengeli olmalı, savaş gibi büyük eylemler BM denetimine tabi tutulmalı, alınan kararlara uymayan ülkelere ise caydırıcı yaptırımlar uygulanmalıdır.
HEDEF: BARIŞ!..
Savaşların önlenmesi için yalnızca askeri değil; ekonomik, kültürel, çevresel ve diplomatik alanlarda da işbirliği gerekir.
Savaşın kazananı yoktur. Kazançlı çıkan sadece silah tüccarlarıdır.
Barışı korumak tüm dünya ülkelerinin ortak hedefi olmalıdır. En iyisi, önderimiz Atatürk'ün dediği gibi “Yurtta barış, cihanda barış”
18.04.2026
Dursun BİLGİN
Türkçe Özet:
Kalıcı barışın sağlanabilmesi için ülkelerin yalnızca büyük güçlerin korumasına güvenmemesi, kendi savunma kapasitelerini güçlendirmesi ve dengeli ilişkiler kurması gerekir. Uluslararası dayanışma, saldırılar karşısında denge unsuru oluşturabilir ve çatışmaların seyrini değiştirebilir. Küçük devletlerin iş birliği içinde hareket etmesi güç kazandırırken, parçalanma zayıflığa yol açar. Devlet denetimi dışındaki silahlı gruplar, iç ve dış çatışmaları artırma riski taşır. Daha adil bir uluslararası düzen için küresel kurumların etkinliği artırılmalı, aşırı kutuplaşmadan kaçınılmalıdır. Savaşların kazananı olmadığı gerçeğinden hareketle, temel hedef dünya genelinde barışın korunması olmalıdır.
English Summary:
For lasting peace, countries should not rely solely on the protection of major powers but instead strengthen their own defense capacities and establish balanced relations. International cooperation can act as a stabilizing force and influence the course of conflicts. Unity among smaller states increases strength, while fragmentation leads to weakness. Armed groups operating outside state control pose risks by escalating internal and external conflicts. A more just global order requires stronger and more effective international institutions, as well as the avoidance of excessive polarization. Recognizing that there are no true winners in war, the ultimate goal should be to maintain peace worldwide.
