NELER ZİHNE ZARARLIDIR?

 

 (Özetler sonda)

Zihnimizi geliştiren etkenlerden daha önce söz etmiştik. Doğal olarak bu faydalı durumların azalması veya karşıtlarının ortaya çıkması zihni olumsuz etkileyecektir. Yetersiz beslenme, uykusuzluk ve etkin olmama gibi durumları tekrar etmeden, yazıda zihnimize zarar verebilecek diğer bazı alışkanlık ve etkenlerden kısaca söz edilecektir.

BAĞIMLILIKLAR

Sigara, kumar ve ekran bağımlılığı gibi durumlarda zihin uzun süre aynı uyarıcıya takılı kalır. Her gün saatlerce aynı programı izlemek ya da bilgisayarda uzun süre aynı oyunu oynamak gibi alışkanlıklar, beynin esnekliğini azaltır; zihinsel verimi düşürür.

 SÜREKLİ STRES VE KAYGI

Stres hormonu kortizol, uzun süre yüksek kalınca bellek merkezlerini zayıflatır. Konsantrasyon, öğrenme  ve planlama becerilerini bozar.

Kronik (uzun süreli) stres ve kaygı durumlarında:

Kortizol ve adrenalin gibi stres hormonları sürekli salgılanır. Bu durum bağışıklık sisteminin dengesini bozar. Zamanla vücutta düşük dereceli kronik inflamasyon (iltihaplanma) oluşabilir. inflamasyon bazı zihinsel ve bedensel sorunlara zemin hazırlayabilir.  (bkz. Hastalıkların Kökeni)

SÜREKLİ GÜRÜLTÜ VE DİKKAT BOZUCU ORTAMLAR

Beyni sürekli “hazır olma” durumunda tutar. Bu durum zamanla zihinsel yorgunluğa, dikkat dağınıklığına ve unutkanlığa neden olabilir.

DÜZENSİZ YAŞAM TARZI VE DİSİPLİNSİZLİK

Rastgele uyumak, rastgele beslenmek, aşırı şeker ve tuz tüketmek beyni olumsuz etkiler.  

Ayrıca aşırı disiplinsizlik; herkesin kendi başına buyruk davrandığı, tartışma ve çatışmaların yoğun olduğu ortamlar, duygularla birlikte zihinsel dengeyi de bozar.

BİLGİ KİRLİLİĞİ

Günümüzde bilgiye kolay  erişim sağlanmasına karşın, zihne ve topluma zarar verebilecek yanlış veya yönlendirici bilgilere de sıkça rastlanmaktadır. Bu nedenle dikkatli, seçici olmak ve eleştirel düşünmek önemlidir.

AMAÇSIZLIK VE ANLAM EKSİKLİĞİ

Hayatta bir hedefin ya da anlam duygusunun olmaması, zihinsel enerjiyi düşürür. Amaçsızlık, motivasyonu ve zihinsel canlılığı zayıflatır

AYNI ANDA ÇOK İŞ YAPMA (MULTITASKING)

Çocuğun aynı anda bilgisayarda oyun oynaması, televizyon izlemesi ve ödev yapmaya çalışması; ya da bir görevlinin telefonla konuşurken bilgisayarda çalışmaya devam etmesi gibi durumlar beynin doğal çalışma düzenine aykırıdır.  

Beyin aynı anda iki işe odaklanamaz. Kısa vadede hızlı görünse de uzun vadede dikkat, hafıza ve zihinsel dayanıklılığı zayıflatır. Zihin derinleştiğinde güçlenir; bölündüğünde yorulur.

GERİYE VE GEÇMİŞE TAKILMA

Sürekli geriye  dönmek, yapılan işleri tekrar tekrar değiştirmek, aynı filmi defalarca izlemek veya yaşanmış olumsuzlukları sürekli düşünmek, duygusal dengeyi bozduğu gibi öğrenme sürecini de etkiler. Zihin sürekli geri çağrıldığında yorulur; akış bozulur ve derinlik kaybolur. Geçmiş bitmiştir; önemli olan gelecektir.

DEMEM ŞU Kİ!..

Zihne zarar veren etkenlerden uzak durmak, zihni daha açık ve berrak tutar. Bu da kişisel başarıyı artırır, iletişim ve uyumu güçlendirir.

27. 12. 2025

Dursun BİLGİN 

TÜRKÇE ÖZET

Zihne zarar veren alışkanlıklar; bağımlılıklar, kronik stres, gürültülü ortamlar, düzensiz yaşam tarzı, bilgi kirliliği, amaçsızlık, çoklu görev alışkanlığı ve geçmişe takılı kalma gibi etkenlerden oluşur. Bu durumlar zamanla dikkat, hafıza, öğrenme ve zihinsel dayanıklılığı zayıflatır. Zihin, bölündükçe yorulur; anlam ve derinlik kazandıkça güçlenir.

ENGLISH SUMMARY

Habits that harm the mind include addictions, chronic stress, noisy and distracting environments, an irregular lifestyle, information overload, lack of purpose, multitasking, and fixation on the past. When these factors persist over time, they weaken attention, memory, learning capacity, and mental resilience. The mind grows stronger through focus and meaning, but becomes exhausted when constantly divided.

ZİHNİN EĞİTİMİ, FARKINDALIKLA GELİŞTİRİLMESİ

 

Türkçe, İngilizce özet sonda!..

Önceki yazımızda zihnimizin gelişimi için neler yapabileceğimizi incelemeye çalışmıştık

Bu yazıda, zihin eğitimi ve gelişimi için uygulanabilecek  farklı, etkili bazı tekniklere değinilmektedir.

BİLİNÇLİ NFARKINDALIK

Farkında olmak, zihnin ne yaptığını, ne hissettiğini ve neye yöneldiğini ayırt edebilme durumudur. Bilinçli farkındalık, o anda olanı biteni yargılamadan, dikkatle izleyebilmektir. 

Farkında olmak, zihni otomatik pilottan çıkarıp bilinçli yönetime almaktır.

BİLİNÇLİ FARKINDALIĞIN YARARLARI

Yaşanan duygu, düşünce ve durumun farkında olmak:

Dikkati güçlendirir. Öğrenmeyi derinleştirir, hafızayı destekler. Örneğin, derste bulunma nedeninin farkında olan bir çocuk, derse daha yoğun dikkatle ve istekle katılır; daha iyi öğrenir.

Düşünce ve duyguları ayırt etmeyi sağlar; stresi azaltır ve duygusal dengeyi güçlendirir. Otomatik tepkiler yerine bilinçli davranışların gelişmesine katkı sunar. Ör. Aşırı hiddetlenen bir kişi, öfkelendiğinin farkına vardığında bunun zararlarını düşünerek tepkisini azaltabilir ve daha ölçülü bir tutum sergileyebilir.

Ne yaptığının farkında olan kişi, daha az hata yapar

DÜŞÜNCE ALIŞKANLIKLARINI GÖZLEMLEMEK

Zihin çoğu zaman otomatik düşünce kalıplarıyla çalışır. “Ben yapamam”, “Zaten anlamam” gibi iç sesler, zihinsel sınırlarımızı belirler. Bu düşünceleri fark etmek sorgulamak ve olumluya dönüştürmek, zihni özgürleştirir.

ODAKLANMA BECERİSİNİ GELİŞTİRMEK

Dağınık bir zihin ne öğrenebilir ne de üretebilir. Günlük yaşamda tek bir işe odaklanmak, dijital dikkat dağıtıcıları sınırlamak ve zamanı bilinçli yönetmek zihinsel netliği artırır.

BİLGİYLE BESLEMEK

Zihnin gelişimi yalnızca düşünceyle değil, bilgiyle de gerçekleşir. Kitap okumak, derinlemesine araştırmak ve farklı bakış açılarıyla karşılaşmak zihinsel kapasiteyi genişletir. 

YARATICILIĞI DESTEKLEMEK

Zihin, alışılmışın dışına çıktığında gelişir. Sanatla ilgilenmek, yeni bir dil öğrenmek, yazı yazmak ya da bir enstrüman çalmak zihnin farklı bölgelerini harekete geçirir ve yaratıcılığı besler.

ZİHİNSEL DETOKS VE DİNLENME

Zihin sürekli aktif kalırsa yorulur ve verimliliği düşer. Belli zamanlarda zihinsel mola vermek, sosyal medyadan, ekrandan uzak durmak, sessizlik içinde kalmak zihni tazeler.

DOĞAYI GÖZLEM VE DİĞERLERİ

meditasyon yapmak, doğayla vakit geçirmek, doğada yürüyüş, derin nefes egzersizleri, gülmek ve mizah zihni dinlendirir, sakinleştirir, bilinçli düşünmeye alan açar, duygusal yenilenme sağlar. 

Kronik stres, beyin hücrelerini yıpratır. Rahatlama ise tam tersine güçlendirir.

SONUÇ OLARAK

Zihin, hem karmaşık hem de büyük bir potansiyele sahip bir yapıdır. Onu geliştirmek yalnızca düşünme kalitemizi değil, hayatla kurduğumuz ilişkiyi de değiştirir. Farkındalık, odaklanma ve bilgiyle beslenen bir zihin; daha üretken, daha huzurlu ve daha bilinçli bir yaşamın anahtarıdır.

KISACA

Zihinsel gelişim için, kişinin çocukluk döneminde nitelikli bir eğitim alması, yetişkinlikte bir işinin veya meşguliyetinin bulunması, yaşlılıkta ise mümkün olduğunca bedensel ve zihinsel faaliyetlere devam etmesi önemlidir.

YANİ

Aşırıya kaçılmadığı sürece, insan beyni doğumdan ölüme kadar aktif kaldığı ölçüde gelişmeye ve sağlık kazanmaya devam eder. İşleyen demir pas tutmaz..

20.12.2025

Dursun BİLGİN 

TÜRKÇE ÖZET

Zihin, bilinçli farkındalık, odaklanma, bilgiyle beslenme ve dinlenme yoluyla geliştirilebilir. Otomatik düşünce kalıplarının fark edilmesi, yaratıcılığın desteklenmesi ve stresin azaltılması zihinsel sağlığı güçlendirir. Yaşamın her döneminde zihinsel ve bedensel etkinlikleri sürdürmek, zihnin gelişimini ve sağlığını korur.

ENGLISH SUMMARY

The mind can be developed through mindfulness, focus, learning, and proper rest. Becoming aware of automatic thought patterns, supporting creativity, and reducing stress strengthen mental health. Maintaining mental and physical activities throughout all stages of life helps preserve and enhance the mind’s potential and well-being.

ZİHNİMİZİ NEDEN VE NASIL GÜNCELLEMELİYİZ?

 

(Özetler sonda)

Önceki yazımızda ele aldığımız Eğitim, zihinsel uğraşlar, egzersizler vb. etkenlerin her biri zihinsel gelişime  katkı sağlamanın yanı sıra zihnimizi de güncellemektir. Bu yazımızda zihinsel gelişimde etkili olan ve zihni güncelleyen farklı bazı etkenlere değineceğiz.

ZİHNİ GÜNCELLEMEK NE DEMEKTİR?

Zihni güncellemek; yararlı yenilikleri takip etmek, zihinsel süreçleri yenilemek, öğrenmeye açık olmak, yeni deneyimler kazanmak ve duygusal tepkilerimizi farkındalıkla değerlendirmek anlamına gelir.

ZİHNİ GÜNCELLEMENİN ÖNEMİ 

Tıpkı bir bilgisayarın düzenli olarak güncellenmesi gerektiği gibi, beynin de yeni bilgilere, deneyimlere ve zihinsel hareketliliğe ihtiyacı vardır. Zihin, çağın gereklerine uyum sağlamak için  yenilenmek zorundadır.

Örnek: Son 40 yılda kullandığımız televizyon ve telefon modellerini düşünelim. Her yeni modele geçtiğimizde cihazı kullanmak için yeni bilgiler edindik. Yani zihnimizi güncelledik. Bu bilgileri edinmeyenler ise başkalarına muhtaç kaldılar veya teknolojiden yeterince yararlanamadılar.

ZİHNİMİZİ NEDEN GÜNCELLEMELİYİZ?

ZİHİNSEL GELİŞİM

Bu güncellemeler sayesinde dikkat, hafıza, karar verme ve duygusal denge gibi temel bilişsel işlevler güçlenir. Zihinsel keskinlik artar..

FARKLI BAKIŞ AÇISI 

Yeni deneyimler, farklı bakış açıları kazandırır. Bu da empati kurmamızı, daha az önyargılı olmamızı, ilişkilerde daha sağlıklı tepkiler vermemizi sağlar. Zihnini güncelleyen biri, hayata daha esnek yaklaşır, değişimlerden korkmaz, krizleri daha etkin yönetir.

UYUM SAĞLAMA

Zihnini günün koşullarına göre yenileyen birey; hayata, insanlara, teknolojiye ve diğer yararlı değişimlere daha kolay uyum sağlar.

ZİHNİMİZİ NASIL GÜNCELLEYEBİLİRİZ?

GÜNCELİ TAKİP 

Yazılı ve görsel medyadan haberler, spor, müzik, ve kültürel programları izlemek; ekonomik, sosyal, siyasal gelişmeleri takip etmek;  gündeme uygun farklı gazete dergi ve kitaplardan yararlanmak, zihnin güncellenmesine önemli katkı sağlar.

Elbette tüm içeriklerle ilgilenmek kolay değildir. Önemli olan, aşırıya kaçmadan, bağımlılık oluşturmadan ilgi alanımıza uygun ve yararlı içerikleri seçmektir.

DUYGUSAL OKURYAZARLIK

 Biyolojik görünse bile bir çok hastalık ruhsal ve duygusal kökenlidir. Daha sağlıklı yaşam, dengeli, mutlu ilişkiler için kişinin duygularla ilgili bilgisini artırması ve düzenli olarak güncellemesi önemlidir.

Araştırmalarıma göre, fazla kaynak bulunmayan bu konularda yazılarımın işinize yarayacağını umarım.  

BİLGİSAYAR VE DİJİTAL OKURYAZARLIK

Günümüzde birçok işlem bilgisayar, telefon, internet, yapay zekâ ve robotlar aracılığıyla yürütülmektedir. Bilgiye ve başka içeriklere en kolay şekilde internetten ulaşılmaktadır. Bireyin temel dijital bilgi ve becerilere sahip olması büyük avantaj sağlar. 

Bu bilgileri edinmek sanıldığı kadar zor değildir. Azıcık gayretle sonuca ulaşılabilir. Birey hastane, banka, vergi gibi işlemleri kimseye gereksinim duymadan gerçekleştirebilmeli.

DİĞER TEKNOLOJİK ARAÇLAR 

Kişi,  yaptığı işe göre ve yaşamını kolaylaştırması için diğer teknolojik araçları kullanma becerisi kazanmalıdır. Ör. araba ..

SORUN ÇÖZME 

Evde, işte veya günlük yaşamda karşılaşılan sorunları çözmek; gerektiğinde yardım almak veya başkalarına yardım etmek önemli deneyimler kazandırır. Bu deneyimler kişinin zihninin güncellemesine ve gelişmesine katkıda bulunur.

YAPTIĞI İŞ

Birey, başarılı olabilmesi için yaptığı işle ilgili bilgilerini sürekli tazelemelidir.

SON SÖZ

Değişen dünyamızda zihnimizi ister istemez yeni bilgilerle, deneyimlerle güncelliyoruz. Ancak bunu bilerek, farkında olarak yapmamız daha önemlidir. 

Güncellenen bir beyin; daha huzurlu, daha anlayışlı, daha dirençli bir insan demektir.

Sağlıkla, mutlulukla kalınız!

13.12.2025

Dursun BİLGİN

Türkçe Özet

Zihni güncellemek, beynin çağın gereklerine uyum sağlaması için yeni bilgiler, deneyimler ve duygusal farkındalıkla beslenmesidir. Bu süreç; hafıza, dikkat, karar verme ve duygusal dengeyi güçlendirir. Güncel haberleri takip etmek, duygusal okuryazarlığı artırmak, dijital beceriler kazanmak, teknolojik araçları kullanmak ve sorun çözme yeteneğini geliştirmek zihni canlı ve yenilenmiş tutar. Güncellenen zihin daha esnek, dirençli ve uyumlu hâle gelir.

English Summary (İngilizce Özet)

Updating the mind means renewing mental processes through new information, experiences and emotional awareness. This mental renewal enhances attention, memory, decision-making and emotional balance. Following current events, improving emotional literacy, gaining digital skills, using technological tools and developing problem-solving abilities help keep the mind active and updated. A renewed mind becomes more flexible, resilient and better adapted to the changing world.

ZİHNİMİZİ NASIL GELİŞTİREBİLİRİZ? ÖNEMİ

 

Zihinsel gelişim; zekâ, akıl, hafıza, dikkat, algı, duygu yönetimi, hayal gücü ve öğrenme gibi zihinsel işlevlerin zamanla daha etkili, daha dengeli ve daha verimli çalışacak şekilde gelişmesi sürecidir.

Zihin geliştirilebilir, güçlendirilebilir ve yenilenebilir bir yapıdır.

.

ZİHNİ GELİŞTİRMEK NEDEN ÖNEMLİDİR?

Zihninizi geliştirmek daha bilinçli, daha üretken ve daha dengeli bir yaşam kurmanın temel koşuludur. Zihni geliştirmek:

Öğrenme kapasitesini artırır: Beyinde sinaptik bağlantılar güçlendikçe yeni bilgilerin öğrenilmesi kolaylaşır; bilgiler bellekte daha uzun süre saklanır.

Duygusal dayanıklılığı artırır: Araştırmalar, zihinsel esnekliği yüksek kişilerin stres, kaygı ve belirsizlikle daha rahat başa çıktığını göstermektedir.

Yaratıcılığı ve üretkenliği besler: Zihinsel gelişim, yeni fikirler üretme ve olaylara farklı açılardan bakma ve problem çözme kapasitesini artırır.

Yaşlanmaya bağlı zihinsel gerilemeyi yavaşlatır: Zihni sürekli aktif tutmak, beyin hücreleri arasındaki iletişimi güçlendirerek bilişsel gerilemeyi geciktirir. Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklara karşı beyni daha dayanıklı hale getirir

ZİHNİMİZİ NASIL GELİŞTİREBİLİRİZ

Zihinsel gelişim, bir anda değil; düzenli, küçük alışkanlıklarla oluşan sürekli bir süreçtir.

EĞİTİM- ÖĞRETİM 

Çocuğun iyi bir şekilde eğitilmesi ve öğrenim görmesi onun zihinsel gelişimine önemli katkılar sağlayacaktır.

UĞRAŞI VE BECERİLER

 Zihin boş kalmayı sevmez. Beyin, dengeli şekilde çeşitli uyarıcılara maruz kaldığında yeni sinir bağlantıları kurar ve mevcut olanları güçlendirir. Bu da zihinsel gelişimi destekler. Sanatla uğraşmak, dil öğrenmek, farklı alanlarda  okumak, yazmak, el işi veya başka bir şeyler yapmak, dinlemek, izlemek ve üretken faaliyetlerde bulunmak, teknolojik bir beceri geliştirmek; beynin farklı bölgelerini aktive eder. Bu tür etkinlikler zihinsel esnekliği artırır, öğrenmeyi kolaylaştırır ve hafızayı güçlendirir. 

Ayrıca hem kendi yaşantılarımız hem de başkalarından edindiğimiz bilgi ve  deneyimler araştırmalar sayesinde zihnimiz sürekli güncellenir ve gelişir. Ancak bu süreçte zihni aşırı yormamak, dengeli bir uyarım sağlamak önemlidir.

 ZİHNİNİZİ GÜNCELLEME

Günün değişen koşullarına göre zihnimizi gücellemek, zihinsel gelişimde oldukça yararlıdır. (Sonraki yazıda)

TEKRARLAR

Bilgi ve diğer tekrarlar sınaptik bağlantıları güçlendirir

BEYİN EGZERSİZLERİ YAPMAK 

Bulmaca, sudoku, satranç, strateji oyunları ve mantık soruları matematik problemleri,  zihinsel işlem hızını artırır, yeni nöron bağlantıları oluşmasını teşvik eder.

 SOSYAL ETKİLEŞİMİ ARTIRMAK

İnsanlarla  söyleşmek, tartışmak ve fikir alışverişi yapmak, yeni insanlarla tanışmak, grup etkinliklerine katılmak doğal uyarıcılarıdır. Sosyal bağlar zihni canlı tutar.

SAĞLIKLI YAŞAM ALIŞKANLIKLARI

Uyku, düzenli spor ve dengeli beslenme zihinsel performansın temelini oluşturur.

BEYNİ BİRAZ YORMAK

Beyin de tıpkı bir kas gibi çalıştırılmadığında körelir. Sporda bedeninizi zorladığımız gibi aşırıya kaçmadan beynin kapasitesini biraz zorlamak yararlıdır. . Örneğin: Biraz daha zor matematik ve fizik problemleri üzerinde çalışmak, beyin egzersizlerinde, iş ve projelerimizde biraz zorlanmak…

Farklılıklar olmakla birlikte herkesin her yaşta zihnine bir şeyler katması mümkündür.

Sağlıkla, mutlulukla kalınız! 

06. 12. 2025

Dursun Bilgin

TÜRKÇE ÖZET

Zihinsel gelişim; öğrenme, hafıza, dikkat, duygu yönetimi ve düşünme becerilerinin zamanla daha verimli hale gelmesidir. Zihni geliştirmek; öğrenmeyi kolaylaştırır, duygusal dayanıklılığı artırır, yaratıcılığı besler ve yaşlanmaya bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatır. Eğitim, zihinsel uğraşlar, tekrar, beyin egzersizleri, sosyal ilişkiler, sağlıklı yaşam ve zihni dengeli şekilde zorlamak zihinsel gelişimin temel yollarıdır.

ENGLISH SUMMARY

Mental development is the process of improving mental functions such as intelligence, memory, attention, perception, emotional regulation, imagination, and learning. Developing the mind enhances learning capacity, strengthens emotional resilience, supports creativity, and slows down age-related cognitive decline. Education, mental activities, repetition, brain exercises, social interaction, healthy lifestyle habits, and moderately challenging the brain are the main ways to improve mental capacity at any age.

AKLIMIZA GÜVENEMEME: NEDENLER, ÇÖZÜMLER

 

Önceki yazılarımızda, kişinin aklına güvenmesinin yararlı bir durum olduğunu; ancak bireyin kendi aklına aşırı güvenmesinin ya da hiç güvenmemesinin bazı sakıncalara yol açabileceğini belirtmiştik. Bu yazıda, kişinin kendi aklına güvenmemesi ve onu yeterli görmemesi durumunu ele alacağız.

 KENDİ AKLINA GÜVENEMEYEN KİŞİLER

Bireysel farklılıklar olsa da, bu kişiler genellikle karar vermekte zorlanırlar. Başkalarının fikirlerini kendi düşüncelerinden üstün görme eğilimindedirler. Eleştiriye karşı aşırı duyarlıdırlar Mükemmeliyetçi bir yapıya sahip olabilirler. Hata yapmaktan yoğun rahatsızlık duyarlar. Bu durum zamanla onların özgüvenlerini daha da zayıflatabilir.

 KİŞİDE AKLINA GÜVENEMEME SORUNUNUN OLUŞMASINA  NEDEN OLAN ETKENLER

Bunun temel nedenleri çoğunlukla psikolojik ve çevreseldir. 

İlkokula başlamadan önceki dönemde kişilik önemli ölçüde şekillenir. Bu süreçte ailenin baskıcı, aşırı koruyucu tutumları çocuğun kişilik gelişimini olduğu kadar aklına olan güvenini de olumsuz etkiler.

Ailesi tarafından sürekli eleştirilen, yanlış yaptığı söylenen ya da kendi başına karar almasına, bir şey yapmasına izin verilmeyen çocuklar, yetişkinlikte de kendi akıllarına güvenme konusunda zorlanabilirler.

Örneğin, önceki yazılarımızda değindiğimiz Zeki Ali’nin erken yaşta hayatını kaybetmesinin altında, ailesinin baskıcı tutumları, sevgisizlik, ilgi, rehberlik eksikliği ve eğitim yoksunluğunun büyük payı vardır. Zeki olmasına karşın zihinsel gelişimi desteklenmedi, yaşına uygun kişilik ve akıl olgunluğuna ulaşamadı.

Yine çocuğun aşırı korunması; sorumluluk verilmemesi onun yerine her şeyin büyükler tarafından yapılması, gerekli becerileri kazanamamasına neden olur. Bu durum yetişkinlikte zihinsel güveni zedeler.

Bunların yanı sıra sosyal karşılaştırmalar, yoğun kaygı, olumsuz düşünme alışkanlıkları ve başarısızlık korkusu da bu güveni azaltan etkenlerdendir.

 Geçmiş olumsuz yaşantılar, travmalar, özgüven eksikliği gibi etmenleri de göz ardı etmeyelim.

YAŞLILIK

Yaşlılık, bir anlamda çocukluğun ters yönde yaşanması gibidir. Bu dönemde kişinin zihinsel ve bedensel potansiyelinde giderek artan bazı doğal azalmalar görülür. Bu eksikliklerin çevresindekiler tarafından sürekli hatırlatılması, eleştiri ve uyarıların artması yalnızca yaşlıların değil, orta yaşlıların ve gençlerin bile özgüvenini ve zihinsel güvenini olumsuz etkileyebilir.

Çünkü insan beyni telkinlere karşı duyarlıdır.

ÇÖZÜMLER

Kendi aklına güvenmeyi öğrenmek bir süreçtir ve bilinçli çabalar gerektirir.

Öncelikle kişi, sürekli başkalarının onayını bekleme alışkanlığını fark etmeli ve bunu azaltmaya çalışmalıdır.

Küçük kararlarla başlamak, hata yapmayı doğal görmek, düşüncelerini açıkça ifade etmeye çalışmak, bu süreçte işe yarar..

Kişinin geçmişten gelen olumsuz inançlarını sorgulaması da önemlidir. “Ben yapamam”, “Benim fikrim doğru değildir” gibi kalıplar fark edildiğinde, bunların yerine daha gerçekçi ve destekleyici düşünceler konulmalıdır.

Kendini geliştirmek, okumak, araştırmak ve deneyim kazanmak da zihinsel güveni artırır. 

Gerektiği durumlarda bir uzman desteği almak, özgüven ve karar verme konusunda kalıcı ilerlemeler sağlar.

SON SÖZLER

Her insanın zaman zaman zor durumlarda aklına güvenememesi ve başkalarından yardım istemesi doğaldır. Ancak bu durumun sürekli hâle gelmesi ve kişilik özelliğine dönüşmesi bireyi olumsuz etkiler. Çevremizde bu durumla karşılaşan insanlar görebiliriz. Kişi, istencini ortaya koyarak benzer sorunların büyük bölümünün üstesinden gelebilir.

06 12. 2025

Dursun BİLGİN 

TÜRKÇE ÖZET

Kişinin kendi aklına güvenememesi; baskıcı aile tutumları, aşırı eleştiri, aşırı korunma, özgüven eksikliği, travmalar ve sosyal karşılaştırmalar gibi nedenlerden kaynaklanabilir. Bu durum karar vermeyi zorlaştırır ve özgüveni zayıflatır. Küçük adımlarla karar verme pratiği yapmak, olumsuz düşünce kalıplarını sorgulamak, yeni deneyimler edinmek ve gerektiğinde uzman desteği almak akla olan güveni güçlendirir.

ENGLISH SUMMARY

A lack of confidence in one’s own judgment often stems from factors such as authoritarian parenting, excessive criticism, overprotection, low self-esteem, past traumas, and social comparison. This issue can weaken decision-making skills and reduce overall confidence. Starting with small decisions, challenging negative beliefs, gaining new experiences, and seeking professional support when necessary can significantly improve one’s trust in their own thinking abilities.

A